Deze zin hoor ik vaak in mijn praktijk. ‘Stoppen met roken is gelukt, maar gezonder eten en wat gewicht kwijtraken is moeilijker.’

En dat klopt ook. Stoppen met roken gaat over één keuze die je maakt. Je steekt geen sigaret meer op.

In ons eten maken wij meer dan 200 keuzes per dag. We kunnen niet stoppen met eten. We moeten deze keuzes blijven maken. We maken ze hoofdzakelijk onbewust, want wij mensen doen het liefst  zoveel mogelijk op de automatische piloot. We zijn gewoonte dieren. 

Wanneer we onze keuzes een paar keer herhalen zonder er bewust bij na te denken is er sprake van een patroon. Een gewoonte. En gewoontes voelen veilig aan voor ons mensen. We willen ze blijven herhalen.

Gewoontes veranderen is lastig. Onze hersenen gaan namelijk op zo’n moment in verzet. Ze willen vast blijven houden aan de oude patronen. Dat is ons instinct, onze natuur. Vroeger was dit onderdeel van ons overlevingsmechanisme. Het werkt dus bij iedereen zo. Als je ooit een dieet hebt gevolgd dan weet je dit. Oude patronen komen altijd terug. Altijd. Je kan ze namelijk niet uitwissen.

Heb je met name gezonde eetpatronen? Mooi, ga zo door. Heb je een aantal ongezonde patronen, dan wil ik een voorbeeld met je delen. In de winter kan het bijvoorbeeld een gewoonte zijn om meer op de bank te hangen ’s avonds, met wat lekkers er bij. Je neemt je voor om dit niet meer te doen.

Na een tijd gaan je hersenen hier tegen in verzet en dan komen er gedachtes op:
‘Ik ben al een hele week goed bezig geweest. Nu trek ik die zak chips open!’

‘Eindelijk een avondje alleen. Daar hoort wat lekkers bij.’

‘Twee dropjes kan wel. Ok vier kan ook wel. Ok zes kan ook wel. Ok….’

‘Als ik de fles nu niet leegdrink bederft het misschien.’

‘Hij neemt wat lekkers, ik wil ook.’

Al deze gedachten komen op. Je hebt er geen controle over. Je hersenen produceren dit soort gedachten om je in het oude patroon te houden.
Misschien denk je nu, treurig verhaal, daar ben ik mooi klaar mee. Maar er is goed nieuws 😉
Onze hersenen produceren dus allerlei gedachten om ons in oude patronen te houden. Maar het andere deel van onze hersenen is in staat om te observeren. Wij kunnen opmerken dat bepaalde gedachten opkomen. En dit deel van de hersenen, het observerende deel, kunnen we trainen.

Waarom zou je dit doen? Hoe meer wij kunnen opmerken welke gedachten er opkomen wanneer we willen gaan eten, des te meer ruimte er ontstaat om een keuze te kunnen maken waar je achter staat. En zo krijg je uiteindelijk meer controle over je gedrag. 

Denk je nu: ‘Bij mij werkt dit anders, ik stop iets in mijn mond voordat ik er aan denk.’ Dan begrijp ik dat je dit denkt, omdat het een onbewust patroon is geworden. Maar het is onmogelijk om iets te doen zonder dat er een gedachte aan vooraf gaat. Je merkt de gedachten dan alleen niet meer op.

Een kleine oefening die je kan doen om je observerende deel van de hersenen te trainen is op de bank te blijven zitten wanneer je zin krijgt in chocola of chips. Je loopt niet naar de kast of de keuken, maar je blijft even zitten. En merk dan eens op wat jou hersenen allemaal aan gedachten gaan produceren. Je kan alle gedachten die opkomen ook 5 minuten opschrijven. Ik kan je vertellen, heel bijzonder om dit later terug te lezen.

Je weet nu: alles is er op gericht om te zorgen dat je in het oude patroon blijft hangen. En wie wil jij laten bepalen wat je eet? Je oude patronen? Of jij zelf?